Samen leren innoveren met ICT

Momenteel geef ik leiding aan een onderzoek naar de opbrengsten van 11 designteams uit PO, VO en MBO die ICT-rijke leerarrangementen hebben ontwikkeld en beproefd voor onderwijs dat recht doet aan verschillen. In deze designteams hebben leraren, lerarenopleiders, ICT-experts, onderzoekers en soms ook leraren-in-opleiding gedurende een jaar intensief met elkaar samengewerkt. Het doel is dat deze multidisciplinaire leergemeenschappen bijdragen aan onderwijsinnovatie met ICT en tegelijkertijd ook aan een verbeterde opleiding van toekomstige leraren.

Het gaat om het beantwoorden van de volgende onderzoeksvraag:

Leiden de designteams tot (leer)opbrengsten betreffende de innovatie “recht doen aan verschillen met behulp van ict” op de scholen, de lerarenopleiding en bij de individuele leraren en lerarenopleiders?

Voor dit onderzoek interview ik, samen met mijn collega’s, de schoolleiders en voer ik groepsevaluaties uit met de voltallige designteams. Alle deelnemers van de designteams vullen tevens een digitale vragenlijst in. Daarnaast worden de ontwikkelde leerarrangementen geanalyseerd.

Uitkomsten eerder onderzoek
In schooljaar 2011/2012 zijn de eerste designteams van start gegaan. Destijds nog alleen met scholen voor primair onderwijs in de regio Arnhem.  In 2014 zijn ook deze designteams geëvalueerd. Uit dat onderzoek bleek dat de ontwerpgerichte en onderzoeksmatige aanpak van de designteams ICT-rijke leerarrangementen opleveren die aansluiten bij de behoefte van de scholen. Er wordt van en met elkaar geleerd. Er zijn effecten op het niveau van individuele professionalisering. De grensoverschrijdende samenwerking leidde nog niet tot innovatieve leerarrangementen en tot onderwijsinnovatie op de basisscholen en de lerarenopleiding. Het blijkt dat de deelnemers tijd nodig hebben om invulling te geven aan de nieuwe rollen die van hen verwacht worden. Daarnaast is vanuit de betrokken organisaties onvoldoende aandacht geweest voor de leergemeenschappen.

Aanscherping werkwijze
De bevindingen hebben geleid tot maatregelen voor de aanscherping van de werkwijze van de multidisciplinaire leergemeenschappen. De twee belangrijkste zijn: (1) meer aandacht voor het ontwerpproces in de leergemeenschappen door toepassing van de methodiek van design thinking, (2) meer aandacht voor de verbinding tussen de multidisciplinaire leergemeenschappen en de scholen door het team al in de beginfase te betrekken bij het formuleren van de praktijkvraag, het uitproberen en evalueren van ontwikkelde prototypes.

Stand van zaken onderzoek
Het onderzoek dat is uitgevoerd in 2014 heeft geleid tot twee publicaties. Eén publicatie in boekvorm en een artikel in Velon. Het onderzoek naar de opbrengsten van de designteams nadat de werkwijze is aangescherpt is nog lopende. Hieronder een link naar de publicaties.knipsel

iXperium als leerwerkplaats

Samen leren innoveren met ICT

 

 

 

Mijn eerste MOOC Café over blended learning

Deze week ben ik gestart met de MOOC op FutureLearn: blended learning getting started. De MOOC duurt vijf weken. Dit is voor mij de eerste keer dat ik een MOOC volg. Ik heb wel eerder een online cursus gevolgd, ook over blended learning. Hierover heb ik ook eerder geblogd. Ik vind het verschil tussen een MOOC en een online cursus niet zo duidelijk. Misschien ontdek ik de verschillen de komende weken wel.


MOOC-Café

Mooc Cafe definitiefIk neem niet alleen deel aan een MOOC, ook aan een MOOC Café blended learning. Georganiseerd door SURFnet. Deelnemers van vooral hogescholen en universiteiten komen in het MOOC Café drie keer bij elkaar om te reflecteren op de MOOC blended learning en er komen interessante gasten om hun leerervaringen te delen.

Ik gebruik deze blog om te reflecteren op de eerste week, waarin ik week 1 en 2 van de MOOC al bestudeerd heb en één keer naar het MOOC-Café ben geweest.

Wat hoop ik te leren?

Tips en handvatten voor het meer blended maken van het beroepsonderwijs. Het liefst aan de hand van concrete voorbeelden over:

  • Ontwerpen van blended learning
  • Voorbeelden van blended learning
  • Implementatie van blended learning

Ik hoop dat ik vanuit de MOOC en vanuit het MOOC-Café niet alleen ervaringen hoor van beleidsmakers en onderwijskundigen maar ook van docenten in het beroepsonderwijs.

De eerste week

Ik heb verschillende filmpjes gezien waarin docenten en leerlingen enthousiast vertellen over hun ervaringen met blended learning én waarin ze blended aan het leren zijn. Dit is wat ik vooral oppik uit de filmpjes:

Online leren kan overal, eigen tempo bepalen, meer verantwoordelijkheid voor eigen leren, actueler, sluit aan bij belevingswereld van leerlingen, actueler onderwijsaanbod, boeken worden tot leven gebracht, het maakt veel dingen gemakkelijker

Ik heb kennisgemaakt met een online glossary over blended learning. Op deze glossary kan ik zoeken naar de betekenis van woorden die gebruikt worden als we het hebben over blended learning en ik kan zelf ook begrippen toevoegen. Handig! Ga ik zeker gebruik van maken. Op een crib sheet staat informatie over hoe zelf een online glossary te gebruiken in de eigen lessen. Een online glossary kan elke online ruimte zijn waarop leerlingen en leraren een woordenlijst/begrippenlijst maken dat specifiek voor een bepaald vak/beroep is bedoeld. Er zijn verschillende applicaties die het maken van een online glossary ondersteunen (PBworks, Wikispaces, of gewoon Google docs of Primary  Pad).

Ik heb verschillende online oefeningen gedaan.  Als voorbeeld: een beschrijving van aantal situaties  waarbij de vraag wordt gesteld of dit een vorm van blended learning is of niet. Elk antwoord wordt toegelicht. Het leverde voor mij geen nieuwe inzichten op. Aardig is het dubbele leereffect. Er zat namelijk weer een crib sheet bij met daarop uitgelegd op welke manier je online oefeningen voor studenten in kunt zetten. Ook wordt info gegeven over de applicaties die dit ondersteunen.

Definitions of major categories of digital technology tools used in student education

In de MOOC wordt blended learning geplaatst binnen de theorieën van constructivisme, sociaal constructivisme en probleemgestuurd leren. In het bestand hiernaast wordt ook de link gelegd tussen beschikbare digitale technologie en de manier waarop dit ingezet kan worden om onderwijs in te richten. Hier wordt overigens geen link gelegd met de bovenstaande theorieën. Ik vind het wel een handig overzicht en heb het dan ook even in deze blog gedeeld.

In de MOOC is het mogelijk om een test te doen om een beeld te krijgen van je eigen vaardigheden voor leren en lesgeven met ict. Ik kan het niet laten om te verwijzen naar de iXperium-website waarin Eindkwalificaties Leren en lesgeven met ict te vinden zijn.

Reflectie en verdieping in het MOOC Café

Het heeft absoluut een toegevoegde waarde om niet alleen online de MOOC te volgen maar ook met anderen over de stof te praten. Eigenlijk ook wel blended! Ik vind het alleen jammer dat er nauwelijks docenten waren in het café. Daarentegen zijn in de MOOC wel veel docenten en leerlingen zelf aan het woord.

Het praktijkvoorbeeld van Jan Haarhuis van Universiteit Utrecht was aansprekend maar nog wel erg beleidstaal. Veel van wat hij heeft verteld is te vinden op de website Educatie-iT. Wat mij aanspreekt in zijn verhaal zijn de inspiratieprojecten die docenten zelf kunnen uitzetten en delen met elkaar. Ook hebben zij zelf een online cursus ontwikkeld voor hun docenten over blended learning.

Laat de professional (de docent) vooral zijn ding doen. De professional wil zelf bepalen wat hij wil veranderen!

Wat ik verder heb geleerd is dat er helemaal geen eenduidigheid is over wat blended learning is.  In de glossary staan verschillende definities. Ook in de MOOC wordt niet echt gekozen voor een definitie. Er is een definitie waarin percentages worden genoemd, (tenminste zoveel procent online en zoveel procent offline). Ik vind het zo’n zinloze actie om in percentages te berekenen hoeveel online en offline onderwijs wordt gegeven. Het gaat uiteindelijk toch om de kwaliteit van onderwijs. Ik kan me nog steeds het meest in onderstaande definitie vinden (die ik dan ook wil toevoegen aan de glossary behorende bij deze MOOC):

“The definition of blended learning is a formal education program in which a student learns: (1) at least in part through online learning, with some element of student control over time, place, path, and/or pace; (2) at least in part in a supervised brick-and-mortar location away from home; (3) and the modalities along each student’s learning path within a course or subject are connected to provide an integrated learning experience.

See more at: http://www.christenseninstitute.org/blended-learning-definitions-and-models

Interessante discussiepunten/opmerkingen uit de groep:

  • Moet de docent alles zelf kunnen? In welke mate heeft hij ondersteuning nodig van een didacticus en ICT-expert?
  • Welke tijdsinvestering is nodig om het onderwijs op deze manier aan te passen en blijvend aan te kunnen passen? Het kost altijd veel tijd om je steeds nieuwe applicaties eigen te maken.
  • Klein beginnen werkt voor sommige docenten. Denk bijvoorbeeld aan het inzetten van quizjes om je les mee te starten.
  • Ruimte creeeren voor het onderling uitwisselen van handige tools.
  • Bij het verder ontwikkelen van blended leren niet alleen de leraren meenemen in het proces maar ook de studenten.
  • Werken in multidisciplinaire teams aan het ontwerpen van onderwijs vanuit de vraagstelling: hoe kun je je lessen verbeteren?

 

 

Wat willen we weten over en van innovatieve scholen?

DSC06884

Huiswerk maken aan de keukentafel, smartphone onontbeerlijk

Regelmatig kunnen we discussies lezen in kranten, tijdschriften en social media over scholen die tablets of andere devices in zetten in hun onderwijs. Op elke school zitten leraren die er helemaal voor zijn en leraren die het helemaal niks vinden. Ouders vinden het ook vaak moeilijk. Aan de ene kant willen ze dat hun kind modern onderwijs krijgt, aan de andere kant weten ze niet zeker of hun kind alleen maar stiekem zit te instagrammen……..

Onderzoek naar effecten inzet van ict

De wetenschap helpt ook niet echt mee. Draagt de inzet van technologie nu wel of niet bij aan de kwaliteit van onderwijs? Er zijn negatieve effecten gevonden voor als ict niet goed wordt ingezet of te veel (OESO-rapport).  Er zijn positieve effecten gevonden op de motivatie van leerlingen (zie bijvoorbeeld publicaties van Kennisnet) maar dan gaat het vaak over specifieke applicaties. De positieve effecten op de motivatie van leerlingen worden ook niet altijd gevonden. Er is nog genoeg te onderzoeken.

Innoveren met ict

Intussen experimenteren scholen in alle sectoren met de inzet van ict in de lessen. Sommige scholen voorzichtig door het ontwikkelen van lessenseries of andere leerarrangementen met behulp van ict. Andere scholen zetten grotere stappen.

In het basisonderwijs springen de O4NT-scholen eruit. Deze scholen worden ook wel i-Pad scholen genoemd of Steve Jobscholen. Door de naam O4NT (Onderwijs voor een Nieuwe Tijd) wordt meer de nadruk gelegd op het onderwijsconcept dan op het middel namelijk de inzet van de i-Pad.

Dat is mooi. Een veel gehoorde reactie is namelijk dat de tablet niet het doel moet zijn maar een middel. Daar kun je het niet mee oneens zijn. Dat weten we allemaal en er is ook geen leraar of schoolleider die dit niet zal beamen. Toch gaat daar vaak de discussie over. Dit terwijl veel leraren vooral aan het verkennen zijn op welke manier ict (en dus ook de tablets) hen kan helpen om hun onderwijskundige ambities waar te maken. En dat is wat ik denk dat ook de O4NT-scholen doen. Zij gebruiken de i-Pad om hun visie op onderwijs waar te maken. Dat is ook wat maakt dat ik vind dat de O4NT-scholen tekort wordt gedaan als gezegd wordt dat het hen alleen om het inzetten van de i-Pad gaat.

Wat ik vooral interessant vind om te weten is: wat doen deze innovatieve scholen anders en welke effecten verwachten zij? Als we dat weten dan komt vanzelf de volgende vraag op: en werkt het ook?

Infographic O4NT-scholen

infographic: Onderwijs voor een Nieuwe Tijd (O4NT)- Het vooronderzoek.

Vooronderzoek naar O4NT-scholen

Het vooronderzoek naar de O4NT-scholen is een eerste stap naar het beantwoorden van bovenstaande vraag. Wat is het onderwijsconcept van de O4NT-scholen en welke effecten verwachten zij?  Hieronder enkele resultaten van dit inventariserend onderzoek. In de infographic hiernaast is een heldere samenvatting te vinden van het vooronderzoek.

 

Een onderzoek naar wat het onderwijsconcept van O4NT inhoudt laat zien dat het kenmerkende het O4NT-onderwijsconcept niet alleen de inzet van i-Pads is maar een combinatie van verschillende aspecten.

De drie belangrijkste aspecten:

  1. Gepersonaliseerd leren op basis van een gezamenlijk opgesteld individueel ontwikkelplan (leerling, leraar, ouders);
  2. Een leerproces dat meer vertrekt vanuit de vragen, belangstelling en intrinsieke motivatie van de leerling;
  3. Technologie (iPads) ingezet voor aansluiting bij de leefwereld van kinderen, het efficiënt kunnen volgen van de individuele ontwikkeling van leerlingen (opgesteld in het individueel ontwikkelplan), en de verlaging van administratieve lasten onder leraren.

De iPad lijkt een belangrijk aspect, dat als middel een belangrijke ‘versterker’ van de beoogde effecten kan zijn.

Het blijkt dat verschillende effecten op leerlingniveau worden beoogd zoals:

  • toegenomen intrinsieke motivatie;
  • goede zelfregulatie;
  • toegenomen zelfvertrouwen;
  • effectiever leerproces;
  • betere leerresultaten;
  • ontwikkeling 21e eeuwse vaardigheden.

Op het niveau van de ouders wordt een toenemende ouderbetrokkenheid beoogd. Op leraarniveau wordt een toename van hun intrinsieke motivatie en ontwikkeling van competenties voor de inzet van ict voor gepersonaliseerd leren verwacht.

Waarom onderzoek naar de opbrengsten en werking van deze innovatieve scholen?

Dat is logisch. Nu duidelijk is wat het concept van de O4NT-scholen inhoudt en welke effecten beoogd worden blijft de vraag nog staan: Worden de effecten ook behaald? Oftewel werkt het?

Uit het (voor)onderzoek naar de O4NT-scholen blijkt dat vanuit de samenleving, scholen, onderwijsinspectie, OCW behoefte is aan meer kennis over wat de opbrengsten zijn van innovatieve scholen zoals de O4NT-scholen. Door deze scholen te volgen ervaren de scholen dat ze in hun ambities serieus genomen worden. Er kan veel geleerd worden van de praktijk van deze scholen met hun innovatieve onderwijsconcepten. Wat werkt wel en wat werkt niet? Belangrijk is dat een dergelijk onderzoek zich niet alleen richt op de O4NT-scholen maar ook op andere scholen die gepersonaliseerd leren in de praktijk vorm geven.

Hieronder een link naar het volledige onderzoeksrapport van de Onderwijs Innovatie Groep (OIG), het Welten-instituut van de Open Universiteit en van HAN iXperium/Centre of Expertise Leren met ict. In dit onderzoek wordt een voorstel gedaan voor het uitvoeren van een onderzoek naar scholen die gepersonaliseerd leren vorm geven ondersteund door tablets. Beschreven wordt wat interessant is om te onderzoeken en hoe het onderzocht kan worden.

160126 Onderzoek_O4NT_rapportage vooronderzoek_v1.0_openbaar