ict-rijk leerarrangement voor studievaardigheden

Met de leerkracht van groep 8 van de Adelbert Basisschool heb ik gesproken over zijn dagelijkse lespraktijk en wat hij graag zou willen verbeteren. Ziet hij mogelijkheden om meer recht te doen aan verschillen? Zou ict daar een handig hulpmiddel bij kunnen zijn? Voor deze leerkracht is de inzet van ict in het onderwijs een vanzelfsprekende zaak. Elke leerling van groep 8 op de Adelbertschool heeft een tablet.

De leerlingen gaan na schooltijd niet meteen naar huis, Nee, liever blijven ze nog even bij elkaar om te spelen en leren met de tablets. Een bewijs dat de leerlingen het echt leuk vinden om met de tablets te werken!

IMG_0127

Het rekenonderwijs in groep 8 is volledig gedigitaliseerd. Ze gebruiken de digitale versie van de methode Pluspunt. De ervaringen die de leerkracht heeft met Pluspunt digitaal zijn wisselend. De leerlingen vinden het geweldig dat ze kunnen rekenen op de tablet. Alleen is het nog niet veel meer dan een boek op een scherm. Zo nu en dan is het zelfs nog lastig om de invuloefeningen te doen op de tablets doordat er bijvoorbeeld niet genoeg invulruimte is. Graag zou hij ict ook in willen zetten om meer interactie tussen leerlingen te krijgen over de rekenstof en leerlingen elkaar te laten helpen. De methode zelf biedt daar nog geen mogelijkheden toe.

Zijn grootste zorg op dit moment zijn de studievaardigheden van de leerlingen. Hiervoor is geen leerlijn ontwikkeld. Op de entreetoets van eind groep 7 zijn ieder jaar veel leerlingen die hier onvoldoende voor scoren. De studievaardigheden “schema’s, tabellen, grafieken en kaartlezen” worden voornamelijk aangeleerd door het oefenen van de Cito-eindtoetsen. Dit kan natuurlijk beter, efficiënter en uitdagender. Hij wil een leerarrangement dat ertoe leidt dat de leerlingen het geleerde ook echt kunnen toepassen en ze stimuleert tot logisch redeneren. De leerkracht heeft hier ook al globaal ideeën over zoals het gebruik van You Tube als extra informatiebron (ook flipping the classroom) en de inzet van social media. Maar er zijn natuurlijk nog meer mogelijkheden. Het lijkt ons beiden interessant om dit op te pakken met behulp van de werkwijze van de iXperium-ontwikkelkring. We spreken een vervolggesprek af.

Wil je ook lezen over mijn andere gesprekken met scholen voor de iXperium-ontwikkelkring. Lees dan ook mijn eerste, tweede, derde en vierde blog.

 

 

Verbeteren van spellingbewustzijn

De Sint-Nicolaasschool Nijmegen is een Jenaplanschool en werkt met driejarige stamgroepen. Er wordt jaargroep-overstijgend gewerkt. De school zit in een verbetertraject om het taalonderwijs op hun school beter vorm te geven. Specifiek over het spellingonderwijs op de school vertelt de directeur:

“Ik merk dat de leerlingen soms in de war raken van alle regels”

Het huidige lesaanbod is volgens de directeur te visueel gericht. Er moet meer aandacht komen voor het auditieve aspect van spelling. Het team is inmiddels in contact met een andere Jenaplanschool en dat helpt hen om goed te reflecteren op hun eigen lesaanbod voor spelling. Bij de andere Jenaplanschool wordt gewerkt met een helder klankenschema. Het team onderzoekt nu of dat schema ook voor hun school zal werken. Veel leerlingen zijn zich er niet van bewust hoe het overkomt als je een bericht de wereld in stuurt dat vol spellingfouten zit. De directeur wil met het nieuwe lesaanbod voor spelling ook hieraan werken. Leerlingen moeten meer spellingbewust worden!

Ik merkte dat de directeur het team ook in bescherming wil nemen. IMG_0118“Ik moet wel opletten dat ik niet teveel tegelijk opstart en dat leraren teveel hooi op hun vork nemen”. Daar zijn wij (mijn collega-onderzoeker en ik) het natuurlijk helemaal mee eens. We zetten dan ook alleen een desingteam in  voor de iXperium-ontwikkelkring als de vraag helemaal past bij de schoolontwikkeling.

 

“We halen er niet iets extra’s bij, het moet aansluiten bij de schoolontwikkeling.”

De twijfels van de directeur om echt te gaan starten met een designteam deed niets af aan haar enthousiasme.  Het viel me op dat ze geïnteresseerd is in wat er ontwikkeld wordt op andere scholen en wat er al is aan applicaties voor spelling.  Maar eerst nog even een gezamenlijke zoektocht naar een werkhypothese. Dit is het geworden:

Werkhypothese

Door het gebruik van

Een ict-applicatie

  • die aansluit bij het klankenschema;
  • die  verwerking en oefening op maat biedt;
  • samenwerking tussen leerlingen stimuleert;
  • elkaar helpen stimuleert (en daarmee het spellingbewustzijn);
  • waarmee auditief geoefend kan worden.

Verwacht ik

voor het vakgebied spelling (niet werkwoordspelling)

Onder

  • alle leerlingen

Te bereiken dat

  • het auditief spellingbewustzijn verbetert bij de leerlingen

Omdat

  • (nog niet ingevuld)

En dat zie ik aan

leerlingen

  • die hardop denken over de schrijfwijze van woorden
  • die hun eigen teksten checken op spelling
  • die om hulp vragen t.b.v. correcte spelling

leraren

  • die betekenisvolle lessen over spelling geven
  • die zowel geïsoleerde spellinglessen verzorgen als aandacht voor spelling in betekenisvolle situaties

Ik ben natuurlijk heel benieuwd of de school een designteam gaat opstarten. Dit krijg ik over een week te horen. Dan weet ik of we samen een ict-rijk leerarrangement gaan ontwikkelen dat het spellingbewustzijn van de leerlingen verbetert.

Wil je ook lezen over de andere eerste gesprekken met de scholen voor de iXperium-ontwikkelkring? Lees dan ook mijn eerste blog, tweede blog en derde blog.

Een onderzoekende leerhouding

Deze week heb ik weer een basisschool bezocht die graag wil deelnemen aan de iXperium-ontwikkelkring.  IMG_0115 (2)Zie ook mijn eerste blog en tweede blog. Deze keer  Basisschool De Oversteek in Dreumel.

Het team was al aardig vertegenwoordigd tijdens deze eerste bijeenkomst (drie leraren van de bovenbouw en de directeur).

Er is door het team veel energie gestoken in het formuleren van een visie voor hun school. De school herkent zichzelf in het verhaal van de grote stenen en de Tibetaanse monnik. We zijn dieper ingegaan op de wensen die het team heeft om de talenten van leerlingen beter te zien en tot ontwikkeling te brengen. Een spreuk op de powerpoint:

“If you can dream it, you can do it….”

Het team heeft, omdat ze vinden dat de kwaliteit van de creatieve vakken omhoog moet, zogenaamde “boostmiddagen” in het leven geroepen. Op deze middagen wordt een boost gegeven aan de vakken muziek, drama, handvaardigheid, tekenen en techniek & natuur. Onderzoekend leren, presenteren, inzet van multi-media, ict-geletterdheid, klasoverstijgende werken, uitgedaagd worden, elkaar feedback geven en genieten zijn elementen die een belangrijke rol spelen bij de invulling van de creatieve middagen. De invulling van de middagen is nog erg experimenteel, “op gevoel”. In ons gesprek komen steeds deze vragen terug:

Hoe zet je de leerlingen in een echt actieve rol?” en ” Hoe leer je leerlingen een onderzoekende leerhouding aan te nemen?”

We hebben een eerste oefening met elkaar gedaan om tot een werkhypothese te komen. Hieronder het resultaat! Het maakt duidelijk welke richting we in dit designteam op willen gaan met het te ontwikkelen ict-rijk leerarrangement. Het laat ook zien dat nog er nog veel keuzes gemaakt moeten worden.

Werkhypothese

Door het gebruik van

  • verschillende devices zoals laptop, smartphones, foto- en filmapparatuur;
  • internet, applicaties waarmee leerlingen zelfstandig aan de slag kunnen, onderzoekend kunnen leren (nog nader te onderzoeken).

Verwacht ik voor

de boostmiddagen (creatieve vakken, natuur & techniek, wereld oriënterende vakken, leren programmeren).

Onder

  • leerlingen die op een andere manier leren (bijvoorbeeld door handelend bezig te zijn)
  • leerlingen die normaal niet opvallen en geen “reguliere” talenten hebben, in eerste instantie niet opvallen of “bijzonder” goed ergens in zijn.

Te bereiken dat

  • deze leerlingen meer zelfvertrouwen krijgen, ervaren dat ze ertoe doen
  • meer betrokkenheid bij de boostmiddagen

Omdat

(nog niet ingevuld)

En dat zie ik aan

Leerlingen:

  • met een actieve houding;
  • die initiatief nemen;
  • die met creatieve oplossingen komen;
  • die luisteren naar elkaar en op elkaar reageren (interactie);
  • met een onderzoekende houding.

Er is nog werk aan de winkel! Er zijn nog veel vragen. Zoals: wat verstaan we nu precies onder een onderzoekende houding? Hoe zie je dat aan de leerlingen? Aan welke kenmerken moet een applicatie voldoen die een onderzoekende leerhouding stimuleert? Waarom denken we dat? Wat is al bekend hierover? Wat kunnen we daarmee?

Een mooie ontdekkingstocht!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De eerste stap naar een passende ontwerpvraag

Deze week heb ik voor de iXperium-ontwikkelkringOBS De Sieppe bezocht. Een eerste bijeenkomst met de directeur van deze school, ict-coördinator en tevens leerkracht van groep 8 , een collega van mij en ik. Doel van de bijeenkomst was hetzelfde als in mijn eerste blog.  Op zoek dus naar een passende ontwerpvraag voor een ict-rijk leerarrangement.

De ict-coordinator zegt:

“Ict wordt nu veelal als opvulmiddel gebruikt en niet bewust en doelgericht ingezet in de methodelessen. De methode is bij ons op school leidend.”

Eerlijk gesproken en herkenbaar!

Met welke onderwijsontwikkelingen is het team op dit moment het meest bezig? Hier was de directeur heel duidelijk over. Rekenen is het speerpunt. De school staat op het punt om een nieuwe rekenmethode aan te schaffen. Ze hebben daar verschillende redenen voor. Eén daarvan is dat ze een ‘boost’ willen geven aan het automatiseren van sommen.

We besluiten hier op verder te gaan. Het idee ontstaat om uit te zoeken hoe in de nieuwe methode de leerlijn van het automatiseren van sommen zit verwerkt. Waar wordt vanuit de methode ict ingezet? Waar kan het beter? Waar zien we nog hiaten? Wat hebben we nodig?

Aan de slag dus met de werkhypothese.IMG_0041

Door het gebruik van

een ict-applicatie

  • die gevarieerde oefeningen voor automatisering aanbiedt;
  • beeldende materialen bevat;
  • mogelijkheid om leerlingen zelfstandig te laten werken;
  • die informatie geeft over hoe leerlingen presteren (learning analytics);
  • waarmee afgestemd kan worden op zwakke, gemiddelde en sterke leerlingen

Verwacht ik voor

  • het automatiseren van tafeltjes, deelsommen, optelsommen en aftreksommen tot 20.

Te bereiken dat

  • leerlingen meer gemotiveerd zijn;
  • leerlingen sneller leren automatiseren;
  • leerlingen beter toegerust zijn om tot een oplossing te komen bij moeilijke rekenvraagstukken;
  • leraren meer verschillende ondersteuning kunnen bieden (adaptiever onderwijs (op het gebied van automatisering bij rekenen)

Onder

  • Alle leerlingen, inclusief meer-/hoogbegaafde leerlingen; in ieder geval van groep 4 en 5

Omdat
(nog niet ingevuld)

En dat zie ik aan…

  • gemotiveerde leerlingen;
  • reacties in de klas (meer zelfvertrouwen);
  • leerlingen daadwerkelijk bezig zien met de ict-applicatie;
  • toetsresultaten;
  • de leerkracht die meer mogelijkheden tot zijn beschikking heeft,
  • een rode draad (leerlijn) op het gebied van automatisering door de school, over de klassen, heen.

Een mooi eerste resultaat in het proces van vraagarticulatie wat mij betreft!  In een volgende bijeenkomst borduren we voort op dit resultaat samen met het team.